Coehoorn ontwerpt de Hoge en Lage Linie

tot 800800–900900–10001000–11001100–12001200–13001300–14001400–15001500–16001600–17001700–18001800–19001900–2000vanaf 2000

1698

Vijfentwintig jaar nadat de Fransen in 1673 bij hun vertrek de poorten hadden opgeblazen en de verdedigingswerken hadden afgebroken, was Doesburg een open en onverdedigbare stad. Daar komt in 1698 verandering in: vestingbouwkundige Menno van Coehoorn (1641-1704) inspecteert de stad en geeft haar een plaats in zijn plannen voor de IJssellinie. In fasen verrijst aan de oostkant een verdedigingsgordel — de Hoge en Lage Linie — met vooruitspringende lunetten, grachten en forten in een zigzagpatroon, met ruimte voor een leger van zo’n 5000 man tussen stad en linies. De militaire aanwezigheid, wisselend van tientallen tot enkele duizenden man, geeft de kleine vestingstad van rond tweeduizend inwoners eeuwenlang bestaansrecht én overlast tegelijk. De vestingwerken van Coehoorn, in de volksmond de Batterijen, komen uiteindelijk in 1733 gereed, bestaande uit twee delen: de Hoge en de Lage Linie.

De daadwerkelijke aanleg start pas in 1701: tussen de Oude en de Grote IJssel wordt een linie aangelegd van zes aaneengeregen, tweezijdige aarden lunetten met op de vleugels twee forten, Fort Bretagne en Fort Orange. In 1729 volgen nog drie lunetten langs de Oude IJssel aan de zuidzijde van de stad, en in 1785 wordt de Lage Linie met twee extra lunetten doorgetrokken naar de haven. Van Coehoorn zelf, geboren in 1641 in het Friese Britsum en in 1695 met Godard van Reede/Athlone nog succesvol tegen de Fransen bij Namen, overlijdt in maart 1704 in Den Haag aan de gevolgen van een beroerte, een jaar voor de voltooiing van zijn Doesburgse levenswerk; latere vestingbouwers maken het af. De Linies staan in het Rijksmonumentenregister vermeld als ‘Het retranchement van Doesburg’ en behouden hun officiële vestingstatus tot 1934 (zie het nieuwe event over de sloopdreiging van de jaren dertig in dv2020.json).